DEHB'li Çocuğa Ebeveyn Yaklaşımı: İlk Adımlar, İletişim ve Doğru Bilinen Yanlışlar (DEHB Ebeveyn Rehberi – Bölüm 1)

Merhaba,

Ben Çocuk Psikiyatrisi Uzmanı Dr. Uğur Tekeoğlu.

Bu yazı, DEHB tanısı olan çocukların ebeveynleri için hazırladığım kapsamlı rehberin ilk bölümü. Bugün, işe nereden başlamanız gerektiğini, iletişimin temel kurallarını ve ebeveynlerin en sık düştüğü bir yanılgıyı konuşacağız.

1. Gücünüzü Bilgiden Alın

DEHB ile başa çıkmanın ilk ve en önemli adımı, onu tanımaktır. Ne kadar çok bilgi sahibi olursanız, çocuğunuzun davranışlarını anlamlandırmanız ve doğru tepkiler vermeniz o kadar kolaylaşır. Bunun için en iyi yollar:

• Çocuğunuzun doktoru, psikoloğu ve öğretmeniyle sürekli iletişimde olun.

• DEHB hakkında güvenilir kitaplar okuyun.

• İnterneti yalnızca güvenilir kaynaklara (dernek siteleri, akademik yayınlar) erişerek kullanın.

2. Dikkatini Bana Ver: İletişimin Altın Kuralı

DEHB'li bir çocuğa talimat verirken, tüm dikkatinin sizde olduğundan emin olmalısınız. Bunun için:

• Televizyon, müzik gibi dikkat dağıtıcıları kapatın.

• Çocuğunuza ismiyle seslenin.

• Küçük çocukların nazikçe ellerinden tutup yüzünü size döndürün; büyük çocuklara göz hizasında, doğrudan cepheden yaklaşın.

• Gözlerinin içine bakarak, anlaşılır ve sakin bir ses tonuyla konuşun.

3. "Yapma" Demek Yerine "Yap"ı Söyleyin

Beynimiz olumsuz komutları işlemekte zorlanır. "Koşma!" dediğinizde çocuğun aklında sadece "koşmak" eylemi canlanır. Bu nedenle, ne yapmaması gerektiğini değil, ne yapması gerektiğini söyleyin. Örneğin, "Patateslerinle oynamayı bırak" yerine "Lütfen patateslerini ye" demek çok daha etkilidir.

4. En Kritik Ayrım: "Yapamaz" mı, "Yapmak İstemiyor" mu?

DEHB ile yaşamanın püf noktası bu sorunun cevabını bilmektir. Sırasını bekleyememek, verilen talimatları unutmak, dikkatinin kolayca dağılması... Bunlar DEHB'nin bir parçasıdır, bilinçli yaramazlıklar değildir. Bu durumlarda ceza değil, anlayış ve beceri geliştirme desteği gerekir. Ancak DEHB'li çocuklar da her çocuk gibi bazen bilerek yaramazlık yapabilir. Ebeveyni olarak bu ikisini ayırt edebilecek en yetkin kişi sizsiniz.

5. Eleştiriyi "Ben Dili" ile İletişime Dönüştürün

Çocuğunuzu doğrudan suçlamak ("Yine çok yaramazlık yaptın") yerine, onun davranışının sizde yarattığı duyguyu ifade etmek ("Ödevini yapmadığın zaman gerçekten endişeleniyorum") hem aranızdaki bağı korur hem de çocuğun empati geliştirmesine yardımcı olur.

◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈

Unutmayın: DEHB bir maraton. Bugün attığınız bu küçük ama bilinçli adımlar, çocuğunuzun hayatında büyük değişimlerin başlangıcı olacak. Serinin bir sonraki yazısında, evde düzeni sağlamak için kurallar, rutinler ve ödül sistemlerini nasıl kuracağınızı detaylandıracağım.

Sizin bu konuda en çok zorlandığınız an hangisi? Yorumlarda paylaşarak diğer ebeveynlere de ilham olabilirsiniz.

Sağlıklı ve huzurlu günler...

◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈

📚 Bu yazı, "DEHB Ebeveyn Rehberi" serisinin 1. bölümüdür. Diğer bölümleri buradan okuyabilirsiniz:
→ Bölüm 1: DEHB'li Çocuğa Ebeveyn Yaklaşımı: İlk Adımlar, İletişim ve Doğru Bilinen Yanlışlar (Bu yazı)
→ Bölüm 2: DEHB'de Ev Düzeni Nasıl Sağlanır? Kurallar, Rutinler ve Ödül Sistemleri
→ Bölüm 3: DEHB'de Kriz Anları ve Ebeveyn Dayanıklılığı: Mola, Tartışma ve Öz Bakım (Yakında)
→ Bölüm 4: DEHB'li Çocuklarda Okul Başarısı: Ev Ödevleri ve Öğretmenle İş Birliği Rehberi (Yakında)

💡 Bu serideki tüm yazıları tek bir sayfada görmek için tıklayın: [DEHB Serisi](#)

---