🫘 Molibden Takviyesi Ruh Sağlığına İyi Gelir mi? (Bilimsel Rehber)

Merhaba sevgili aileler,

Ben Çocuk Psikiyatrisi Uzmanı Dr. Uğur Tekeoğlu.

Polikliniğimde son dönemde ailelerden ve meslektaşlarımdan giderek daha sık duymaya başladığım bir soru var:

🗣️ "Doktor bey, molibden takviyesinin beyin sağlığına iyi geldiğini duydum. Çocuğuma versem faydası olur mu?"

Bu soruyu duymak beni şaşırtmıyor. Molibden, son yıllarda özellikle nörolojik ve psikiyatrik alanda yapılan araştırmalarla dikkat çeken bir eser element haline gelmiştir. Bor gibi, molibden de beyin sağlığı için potansiyel faydaları olan bir element olarak gündeme gelmektedir. Peki bu ilgi ne kadar haklı?

Bu yazıda, molibden elementinin beyin ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerini, mevcut bilimsel kanıtları, potansiyel faydalarını ve klinik önemini bilimsel veriler ışığında ele alacağım.

🔬 Molibden Nedir ve Beyinde Ne Yapar?

Molibden, doğada yaygın olarak bulunan ve birçok canlı için esansiyel (zorunlu) bir eser elementtir. İnsan vücudunda, molibden kofaktörü (Moco) adı verilen bir molekül ile birleşerek çeşitli enzimlerin (sülfit oksidaz, ksantin dehidrojenaz, aldehit oksidaz) işlev görmesini sağlar. Bu enzimler, vücuttaki kükürt, karbon ve azot metabolizmasında kritik roller oynar. Beyinde ise, özellikle sülfit oksidaz enzimi, nöronları toksik sülfit birikiminden koruyarak beyin sağlığını doğrudan etkiler.

Mendel (2012), molibdenin neredeyse tüm biyolojik sistemler için gerekli bir eser element olduğunu ve Moco adlı bir kofaktör ile kompleks oluşturarak katalitik aktivite kazandığını belirtmektedir. Schwarz (2016) ve Schwarz (2005), molibden kofaktörü eksikliğinin (MoCD), sülfit oksidaz aktivitesinin kaybına bağlı olarak toksik sülfit birikimine ve ilerleyici nörodejenerasyona yol açtığını açıklamaktadır. Astorino ve arkadaşları (2025), molibdenin enzim fonksiyonları ve metabolik süreçlerdeki rolüyle nörolojik sağlık için önemli olduğunu vurgulamaktadır.

---

🧠 Molibden Eksikliğinin Beyin Üzerindeki Etkileri

Molibden eksikliği, doğrudan beyin sağlığını tehdit eden ciddi sonuçlara yol açabilir. Schwarz & Belaidi (2013), molibden kofaktör eksikliğinin (MoCD) ilerleyici beyin hasarı ve merkezi sinir sistemi bozulması ile karakterize olduğunu belirtmektedir. Ghasemzadeh ve arkadaşları (2019), Moco eksikliğinin zihinsel gerilik, beyin olgunlaşmamışlığı, sinirsel şoklar ve nörodejeneratif hastalıklar ile ilişkili olduğunu vurgulamaktadır.

Jakubiczka-Smorag ve arkadaşları (2016), MoCD'nin yenidoğan nöbetleri, şiddetli gelişimsel gerilik ve beyin atrofisi ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Sardesai (1993), uzun süreli total parenteral beslenme alan bir hastada edinilmiş molibden eksikliğinin zihinsel rahatsızlıklar ve koma ile sonuçlandığını belirtmektedir.

---

📊 Molibden ve Psikiyatrik Bozukluklar

Majör Depresif Bozukluk

Fu ve arkadaşlarının (2023) yaptığı vaka-kontrol çalışması, major depresif bozukluk (MDB) tanılı hastaların serum molibden seviyelerinin sağlıklı kontrollere göre anlamlı derecede düşük olduğunu bulmuştur. Yoon & Choi (2025), Koreli genç yetişkinlerde depresif semptom skorları ile molibden alımı arasında negatif korelasyon olduğunu göstermiştir. Ancak Astorino ve arkadaşları (2025), molibden ile MDB arasındaki ilişkinin tutarsız olduğunu belirtmektedir. Gu ve arkadaşları (2024) ise NHANES verilerinde molibdenin depresyon riski ile pozitif korelasyon gösterdiğini bulmuştur.

Şizofreni

Berry ve arkadaşları (2020), şizofreni hastalarında sağlıklı kontrollere kıyasla düşük serum molibden seviyeleri bulunduğunu, bunun sülfit oksidaz (SUOX) sentezini engelleyebileceğini öne sürmektedir.

DEHB ve Öğrenme Bozuklukları

Li ve arkadaşları (2020), DEHB tanılı çocukların idrarında molibden konsantrasyonlarının kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğunu bulmuştur. Yousef ve arkadaşları (2013), öğrenme bozukluğu olan çocuklarda kan molibden seviyelerinin kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğunu belirlemiştir.

Otizm Spektrum Bozukluğu

Tabatadze ve arkadaşları (2015), otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocukların saçlarında molibden konsantrasyonlarının anlamlı derecede düşük olduğunu bulmuştur. Indika ve arkadaşları (2023), OSB'li bireylerin bir alt grubunda molibden kofaktörü metabolizmasının tehlikeye girebileceğini belirtmektedir. Alanazi ve arkadaşları (2026), yetişkin bir MoCD-A hastasında otizm spektrum bozukluğu ve DEHB dahil önemli zihinsel sağlık ve nörogelişimsel semptomlar bildirmiştir.

İntihar ve Anksiyete

Erkman ve arkadaşları (2025), otopsi kan örneklerinde intihar vakalarında molibden seviyelerinin anlamlı derecede yüksek olduğunu bulmuştur. Gui ve arkadaşları (2023), NHANES verilerine dayanarak, molibdenin anksiyete ile ilişkili olabilecek metaller arasında sınıflandırıldığını belirtmiştir.

---

⚠️ Molibden Toksisitesi

Molibden esansiyel bir element olsa da, aşırı alımı ciddi toksisiteye neden olabilir. Berislav (1999), 18 gün boyunca toplam 13.5 mg molibden takviyesi alan bir hastada akut psikoz, görsel ve işitsel halüsinasyonlar, petit mal nöbetleri ve grand mal atak bildirmiştir. Famitafreshi & Karimian (2022), akut molibden yükselmesinin akut psikoz ve hayatı tehdit eden grand mal ataklar ile bağlantılı olduğunu belirtmektedir.

---

🫘 Molibden Açısından Zengin Besinler

Molibden, doğal olarak birçok gıdada bulunur. Tallkvist & Oskarsson (2015) ve Novotny (2011) gibi araştırmacılar, molibdenin başlıca besin kaynaklarını şöyle sıralamaktadır:

• 🫘 Baklagiller: Mercimek, nohut, fasulye, bezelye
• 🌾 Tahıllar ve tahıl ürünleri: Buğday, yulaf, pirinç, ekmek, makarna
• 🌿 Yeşil yapraklı sebzeler: Ispanak, marul, brokoli, lahana
• 🥛 Süt ve süt ürünleri
• 🥜 Kuruyemişler ve tohumlar
• 🍫 Kakao ve çikolata

Günlük ortalama molibden alımı, beslenme alışkanlıklarına göre değişmekle birlikte, genellikle 1-3 mg arasındadır. Bu miktar, baklagil, tam tahıl ve yeşil yapraklı sebze açısından zengin bir diyetle rahatlıkla karşılanabilir. Takviye kullanımı, çoğu sağlıklı birey için gerekli değildir.

---

❌ Önemli Uyarılar

• ⚠️ Yüksek dozlar toksiktir: Yetişkinler için günlük 0.9-2.3 mg önerilen alım miktarıdır. 10-15 mg'ın üzerindeki dozlar toksik etkilere neden olabilir.
• 🧒 Çocuklarda güvenlik verisi yoktur: Bu nedenle çocuklara molibden takviyesi verilmesi kesinlikle önerilmez.
• 🤰 Hamilelik ve emzirme: Bu dönemlerde güvenliği kanıtlanmamıştır.
• 💊 Bakır metabolizması etkileşimi: Yüksek doz molibden, bakır metabolizmasını bozabilir ve bakır eksikliğine yol açabilir.
• 🧪 Böbrek fonksiyonları: Böbrek yetmezliği olan hastalarda molibden birikimi riski nedeniyle dikkatli kullanılmalıdır.

---

👨‍⚕️ Hekim Olarak Söylemek İstediklerim

Sevgili aileler, molibden, beyin sağlığımız için gerekli bir eser elementtir. Bilimsel çalışmalar, molibden eksikliğinin ciddi nörolojik ve psikiyatrik sonuçlara yol açabileceğini (MoCD, zihinsel gerilik, nöbetler), yeterli alımının ise depresyon ve diğer ruhsal bozukluklara karşı koruyucu olabileceğini göstermektedir.

Ancak unutmayın:

• 🧪 Bu alandaki araştırmalar henüz başlangıç aşamasındadır.
• 🩺 Molibden takviyesi, hiçbir psikiyatrik veya nörolojik hastalığın tedavisi olarak önerilemez.
• 🥗 Sağlıklı ve dengeli bir beslenme (baklagiller, tam tahıllar, yeşil yapraklı sebzeler) günlük molibden ihtiyacınızı karşılamak için en iyi ve en güvenli yoldur.
• 💊 Herhangi bir takviye kullanmadan önce, mutlaka doktorunuza danışınız.

View this post on Instagram

A post shared by Dr Uğur Tekeoğlu (@drugurtekeoglu)

◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈

Sağlıklı ve huzurlu günler.

◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈◈

📚 KAYNAKLAR

1. Abe, Y., Aihara, Y., Endo, W., Hasegawa, H., Ichida, K., & others. (2021). The effect of dietary protein restriction in a case of molybdenum cofactor deficiency with MOCS1 mutation. Molecular Genetics and Metabolism Reports, 28, 100781.
2. Alanazi, A.O., Alshammari, N.F., Alsuhibani, W., & others. (2026). Autism Spectrum Disorder and Long-Term Survival in Attenuated Molybdenum Cofactor Deficiency Type A: A Case Report From Saudi Arabia. Cureus, 18(3), e83557.
3. Ali, M., Choudhury, T.R., Hossain, B., & Ali, M.P. (2014). Determination of traces of molybdenum and lead in foods by x-ray fluorescence spectrometry. SpringerPlus, 3, 1-7.
4. Astorino, M.F., Calabrò, M., Infortuna, C., & others. (2025). The Multifaceted Etiology of Mental Disorders With a Focus on Trace Elements, a Review of Recent Literature. American Journal of Medical Genetics Part B: Neuropsychiatric Genetics.
5. Berislav, M. (1999). A case report of acute human molybdenum toxicity from a dietary molybdenum supplement–A new member of the "lucor metallicum" family. Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 50(1), 75-82.
6. Berry, T., Abohamza, E., & Moustafa, A.A. (2020). Treatment-resistant schizophrenia: focus on the transsulfuration pathway. Reviews in the Neurosciences, 31(3), 293-304.
7. Choi, M.K., Kang, M.H., & Kim, M.H. (2009). The analysis of copper, selenium, and molybdenum contents in frequently consumed foods and an estimation of their daily intake in Korean adults. Biological Trace Element Research, 128(2), 104-117.
8. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition, and Allergies. (2013). Scientific opinion on dietary reference values for molybdenum. EFSA Journal, 11(7), 3333.
9. Erkman, F.T., Yıldırım, M.Ş., Sabuncuoğlu, S., & others. (2025). Heavy metal levels in postmortem blood samples: Unraveling links to suicide and neurological impacts. Forensic Science International, 367, 112340.
10. Famitafreshi, H., & Karimian, M. (2022). Toward Application of Macrominerals and Trace Elements for Treatment of Psychiatric Diseases. Psychiatria Danubina, 34(2), 227-234.
11. Fu, J., Wang, Q., Wang, N., Li, S., Zhang, H., Zhu, Y., & others. (2023). Serum and urinary essential trace elements in association with major depressive disorders: a case–control study. Frontiers in Psychiatry, 14, 1198846.
12. Ghasemzadeh, N., Karimi-Nazari, E., & others. (2019). Molybdenum cofactor biology and disorders related to its deficiency; a review study. Journal of Nutrition and Food Security, 4(3), 222-232.
13. Gu, H., Chen, Z., Zhou, R., Yang, X., Zhang, Q., Yang, T., & others. (2024). Vitamin D deficiency may exacerbate the role of metal exposure in depression: A cross-sectional analysis of NHANES data from 2007 to 2018. Journal of Affective Disorders, 358, 12-20.
14. Gui, J., Ding, R., Huang, D., Wang, L., Han, Z., Yang, X., & others. (2023). Associations between urinary heavy metals and anxiety among adults in the National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES), 2007–2012. Chemosphere, 313, 137434.
15. Gupta, U.C., & Srivastava, P.C. (2011). Role of micronutrients: Boron and molybdenum in crops and in human health and nutrition. Current Nutrition & Food Science, 7(3), 164-171.
16. Hattori, H., Ashida, A., Itô, C., & Yoshida, M. (2004). Determination of molybdenum in foods and human milk, and an estimate of average molybdenum intake in the Japanese population. Journal of Nutritional Science and Vitaminology, 50(6), 404-409.
17. Huijmans, J.G.M., Schot, R., de Klerk, J.B.C., & others. (2017). Molybdenum cofactor deficiency: Identification of a patient with homozygote mutation in the MOCS3 gene. American Journal of Medical Genetics Part A, 173(6), 1578-1582.
18. Indika, N.L.R., Frye, R.E., Rossignol, D.A., Owens, S.C., & others. (2023). The rationale for vitamin, mineral, and cofactor treatment in the precision medical care of autism spectrum disorder. Journal of Personalized Medicine, 13(2), 252.
19. Jakubiczka-Smorag, J., Santamaria-Araujo, J.A., Metz, I., & others. (2016). Mouse model for molybdenum cofactor deficiency type B recapitulates the phenotype observed in molybdenum cofactor deficient patients. Human Genetics, 135(7), 735-748.
20. Johnson, J.L., & Rajagopalan, K.V. (1980). The oxidation of sulphite in animal systems. In Ciba Foundation Symposium 72 – Sulphur in Biology, 119-131.
21. Kan, H., Jiang, Z., Chen, M., Yin, T., Pan, M., Zheng, M., & others. (2025). Accelerated biological aging underlies the link between heavy metal mixture exposure and depression: A multi-omics study. Environmental Research, 264, 120892.
22. Li, Y., Cha, C., Lv, X.J., Liu, J., He, J., Pang, Q., & others. (2020). Association between 10 urinary heavy metal exposure and attention deficit hyperactivity disorder for children. Environmental Science and Pollution Research, 27(13), 14689-14697.
23. Mao, Q., Zhu, X., & Kong, Y. (2024). Sleep duration mediates the association between heavy metals and the prevalence of depression: an integrated approach from the NHANES (2005–2020). Frontiers in Psychiatry, 15, 1420727.
24. Mendel, R.R. (2012). Metabolism of molybdenum. In Metallomics and the Cell, 347-371.
25. Novotny, J.A. (2011). Molybdenum nutriture in humans. Journal of Evidence-Based Complementary & Alternative Medicine, 16(3), 181-186.
26. Novotny, J.A., & Peterson, C.A. (2018). Molybdenum. Advances in Nutrition, 9(3), 386-388.
27. Oskarsson, A., & Kippler, M. (2023). Molybdenum–a scoping review for Nordic Nutrition Recommendations 2023. Food & Nutrition Research, 67, 10233.
28. Sardesai, V.M. (1993). Molybdenum: an essential trace element. Nutrition in Clinical Practice, 8(6), 277-281.
29. Schwarz, G. (2005). Molybdenum cofactor biosynthesis and deficiency. Cellular and Molecular Life Sciences CMLS, 62(23), 2792-2810.
30. Schwarz, G. (2016). Molybdenum cofactor and human disease. Current Opinion in Chemical Biology, 31, 179-187.
31. Schwarz, G., & Belaidi, A.A. (2013). Molybdenum in human health and disease. In Interrelations between Essential Metal Ions and Human Diseases, 189-212.
32. Seifert, M., Dorn, W., Müller, R., Holzinger, S., & Anke, M. (2009). The biological and toxicological importance of molybdenum in the environment and in the nutrition of plants, animals and man: Part III. Molybdenum content of the food. Acta Alimentaria, 38(3), 369-382.
33. Tabatadze, T., Zhorzholiani, L., & others. (2015). Hair heavy metal and essential trace element concentration in children with autism spectrum disorder. Georgian Medical News, 248, 67-73.
34. Tallkvist, J., & Oskarsson, A. (2015). Molybdenum. In Handbook on the Toxicology of Metals, 4th ed., 1017-1032.
35. Xie, Q., Wei, M., Yang, W., Liu, M., Liu, K., Wang, Q., & others. (2026). Association between mixed metal exposure and depressive symptoms in the elderly: The moderating role of magnesium and mediating role of amino acids. Environmental Research, 242, 117805.
36. Yoon, S.H., & Choi, M.K. (2025). Associations between depressive symptom severity and dietary mineral intake in Korean young adults. Journal of Nutrition and Health.
37. Yousef, S., Eapen, V., Zoubeidi, T., Kosanovic, M., & others. (2013). Learning disorder and blood concentration of heavy metals in the United Arab Emirates. Asian Journal of Psychiatry, 6(6), 488-494.
38. Zamberlin, Š., Antunac, N., Havranek, J., & others. (2012). Mineral elements in milk and dairy products. Mljekarstvo, 62(3), 179-190.

🔗 Bu yazıyla bağlantılı diğer yayınlar

➡️ 🧠 DEHB Rehberi Serisi

➡️ ✍️ Sınav Kaygısı Serisi

➡️ 👨‍👩‍👧‍👦 Ebeveyn Rehberi

➡️ 📚 Tüm Konular

⚠️ UYARI
Bu site içeriği kesinlikle tıbbi tavsiye değildir. Bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Herhangi bir tedavi kararı için mutlaka bir doktora danışınız. Bu blogda okuduklarınıza dayanarak uygulama yapmanızdan doğacak sonuçlardan yazar (Dr. Uğur Tekeoğlu) sorumlu tutulamaz.